Een pleidooi voor de (her)invoering van rituelen op de werkvloer

Noot van de redactie. Dit is een gastartikel van Meredith Van Overloop. Meredith take it away!

‘Er was taart en een cadeautje waarvoor iedereen had bijgelegd. Zo vierden collega’s elkaars verjaardag. Naarmate de jaren verstreken viel telkens iets weg. Geen tijd, de ochtendrush… Uiteindelijk verdwenen ook de gezamenlijke lunches. Wat wil je. Druk-druk-druk. Bleven over: een kaart en een plichtmatige kus op de wang. Tot er echt niets meer overbleef. De nieuwe manager vond dat nergens voor nodig, die vermenging van privé en werk. Hij vond: ‘Het is tijdverlies, uiteindelijk kan iedereen zijn verjaardag wel vieren bij zijn gezin en familie. We moeten alle hens aan dek zetten.’ En zo verliep jaar na jaar zonder dat ik wist wanneer die nieuwe collega jarig was, en zonder zelfs maar 1 keer bij stil te staan. Uiteindelijk ging ik mijn eigen gang op het werk, en bleef ik al eens wat vaker thuis als ik een verkoudheid had. De betrokkenheid was veel minder geworden. Ik ben uiteindelijk weggegaan.’

Rituelen zijn tijdverlies. Of niet?

De eerste rituelen dateren van 200.000 geleden. Rituelen zijn universeel en van alle tijden. Een ritueel verbindt mensen en structureert de tijd. Het creëert een gevoel van verbondenheid. Samen stilstaan en samen verdergaan. Helaas vallen rituelen weg onder tijdsdruk. Alleen het woord “ritueel” klinkt je misschien zweverig of ouderwets in de oren, als je gericht bent op KPI’s en resultaten. Maar schijn bedriegt.

Rituelen bevorderen Engagement & Change

Mensen die zich betrokken voelen bij elkaar zullen vlotter samenwerken en sneller bereid zijn een extra tandje bij te steken. Met name tijdens periodes van verandering kunnen rituelen helpen om afscheid te nemen van het verleden en met een fris hoofd een nieuw hoofdstuk te beginnen. Rituelen creëren een collectief draagvlak. Wij zijn geneigd dit te onderschatten.

De mens is meer dan een rationeel wezen

Wij denken dat mensen best wel rationeel kunnen omgaan met verandering. In de praktijk blijkt het een stuk complexer. Het is niet genoeg om mensen te informeren over veranderingen. Enkel informatieverstrekking helpt niet om emoties, die onvermijdelijk gepaard gaan tijdens onzekere periodes te kunnen verwerken. Als een overgang te snel en te ondoordacht wordt doorgevoerd bestaat het risico dat onverwerkte frustraties worden meegenomen en geprojecteerd worden in een nieuw hoofdstuk. Een bedrijfscultuur kan op die manier verzuren en verschralen, tot de bodem onvruchtbaar wordt, en de betrokken en gedreven medewerkers het bedrijf verlaten.

Een Wijs rolmodel

Het Gentse Digitaal Agentschap Wijs is een schoolvoorbeeld van hoe het ook kan. Ilse Jansoone en Mieke van Alphen (HR) zien het belang in van verbindende rituelen op de werkvloer. Enthousiast vertelt Mieke honderduit over de vele voorbeelden. Er zijn er teveel om in dit artikel op te noemen, maar wat vind je van de volgende mooie rituelen:

  • Community Day = extralegale verlofdag, waarop de medewerkers (die dat wensen) een hele dag iets doen voor een goed doel. Dit jaar werd gekozen voor Klemenswerk (een opvangtehuis voor gezinnen met/zonder kinderen in het Gentse). Verslag en foto’s van wat ze daar hebben gerealiseerd vind je op hun blog: https://wijs.be/nl/trends-inzichten/blog/detail/wijshuis-community-day-2015. Indrukwekkend!

Deze dag vertrekt vanuit een belangrijke bedrijfswaarde “meerwaarde creëren”: intern, extern en tevens voor de maatschappij toe. ‘Het gevoel om samen iets goeds te doen is onbetaalbaar!’

  • Iedereen die start brengt na een tijdje een object dat hen persoonlijk typeert. Daarvan wordt een foto getrokken die aan een centrale muur bij alle andere foto’s wordt geplaats, en zo ontstaat automatisch een gesprek om “de nieuweling” te leren kennen.
  • Wijs Weekend: 1 weekend per jaar samen naar de Ardennen. De organisatie gebeurt door het personeel zelf, het bedrijf sponsort voor een stukje. Er is geen verplichting, wie niet mee wil of kan wordt niet scheef bekeken. Ook: wat happens at Wijsweekend, stays at Wijsweekend.
  • Sinterklaasfeestje voor het personeel en hun kinderen, waarbij zowel de Sint als de Pieten worden gespeeld door collega’s. Elk kind krijg een gepersonaliseerd geschenkje, gesponsord door het bedrijf.
  • Hackaton: Gedurende 48 uren (1x per jaar) mag je met je collega’s werken aan wat je maar wil. Voorwaarde hierbij is dat je na die 48 uur ook iets te presenteren hebt, dat een meerwaarde biedt voor het bedrijf. Er kwamen al tal van innovatieve producten/resultaten uit voort.

4 “vree wijze” tips als je rituelen op de werkvloer wil installeren:

  • Rituelen kan je niet afdwingen. Ze komen best uit de mensen zelf. Human Resources en leidinggevenden moedigen aan, denken mee en geven praktische ondersteuning. De rituelen worden gefaciliteerd vanuit een brede lange termijn visie op Human Resources.
  • Zorg voor iteraties. Als je altijd hetzelfde doet, worden dingen saai. Vraag aan de groep wat ze aangepast willen zien of doe zelf suggesties en hou het levendig.
  • Walk the talk: al deze initiatieven worden ondersteund en aangemoedigd door het management team. Waar mogelijk wonen ze ook dergelijke evenementen bij, om zo dicht mogelijk bij de groep te staan.
  • Het gaat niet enkel om “wat gezellig doen”, het is doelbewust inzetten op je team en zaken organiseren waar zij zelf nood aan hebben. De rationele drijfveer achter de rituelen blijft belangrijk: bedrijfswaarden op alle niveau’s tot leven brengen, kennisdeling en innovatie aanmoedigen en een sterke loyale community bouwen waar werknemers het beste van zichzelf willen

“With a clever strategy, each action is selfreinforcing. Each action creates more options that are mutually beneficial. Each victory is not just for today but for tomorrow.” – (Max Mc Keown)

Over Meredith Van Overloop

Meredith Van Overloop is auteur, columnist, business coach & oprichter/zaakvoerder van Triangis Coaching Solutions.

Triangis levert advies, coaching en impactvolle ontwikkelingstrajecten om, als bewegingsversneller, mens en organisatie te helpen groeien. Triangis benadert de mens in de context en cultuur van zijn organisatie en werkt daarom steeds op maat en in partnership met haar klanten om een duurzame groei te verankeren. Meer informatie over Triangis vindt u hier.

Tevens schrijft Meredith over kwetsbaarheid, moed en relativeringsvermogen in haar maandelijkse column in het meest gelezen maandblad van Vlaanderen: Goed Gevoel.

Zij is auteur van het boek “Niet perfect, toch content” dat in het voorjaar van 2015 werd uitgebracht door Witsand Uitgevers. Je kan er nog tal van andere praktische rituelen op de werkvloer in terugvinden, alsook inspirerende inzichten over leiderschap en samenwerking

Nu te koop in elke boekhandel of eenvoudigweg te bestellen hier.

Meredith Van Overloop signeert “Niet perfect, toch content” op de Boekenbeurs op: 3-4-5-6-7-10 en 11 november.

www.triangis.be

3 antwoorden
  1. Meredith Van Overloop
    Meredith Van Overloop zegt:

    Dank je Ad voor je reactie! Uitdagende opdracht is het idd: op een faciliterende, suggererende manier rituelen spontaan doen ontstaan.
    Van zodra het een “verplicht nummertje” wordt, is de magie verdwenen.

  2. Ad de Beer
    Ad de Beer zegt:

    Met angst en beven startte ik met het lezen van dit artikel, want als personeelszaken ergens aan verslaafd is, dan zijn het wel de rituelen, vaak opgehangen een de hr- of gesprekscyclus. Rituelen die de organisatie en met name medewerkers dwingen dingetjes te doen waar alleen P&O plezier aan beleeft.
    Maar al lezend kwam het gevoel van instemming, ja, die kleine dingetjes die mensen verbinden aan elkaar, aan de organisatie. Dingetjes waarvan den arbeider weer werknemers, of medewerker of zelfs weer mens wordt. Even er bij stil staan dat mensen ouder worden, dingetjes te vieren hebben, een leven hebben naast het werk. Niks mis mee, zolang het maar geen gekunsteld door personeelszaken opgelegd ritueel wordt. Zo lang het spontaan en eerlijk is.
    Ik kwam een paar jaar geleden bij een grote overheidsorganisatie, praatje met de DG en op een gegeven moment komt de personeelmanager binnen. “Mag ik storen?” “Nou dat doe je al” “Meneer X heeft morgen 40 jaar jubileum, daar moeten we wat mee doen!” “Wie is meneer X” “Nou de man die al 25 jaar in het kantoor naast u werkt”.
    Met verbazing hoorde ik dit aan en heb gezegd dat ze het wel druk zouden hebben met de organisatie en ik ben vertrokken.
    Helaas gaat het nog te vaak zo.

Reacties zijn gesloten.