Categorie Trends (retentie-management.com)
Demotie

Demotie komt veel vaker voor dan men op het eerste gezicht zou denken. Tanja Verheyen en Bob Vermeir hebben er een boek over geschreven. Zij pleiten zelfs dat het demotie misschien wel dé oplossing is voor het probleem van de vergrijzing op de arbeidsmarkt en de betaalbaarheid van de pensioenen. Dat belooft.

Wat is demotie?

Demotie is het omgekeerde van promotie: het (al dan niet vrijwillig) teruggaan naar een lagere functie. Voor veel mensen is dat een nare gebeurtenis.

In de samenleving geldt: een stap omhoog is goed, een stap omlaag betekent mislukt. Maar je kunt je afvragen wat voor- en achteruit eigenlijk is, en waarom hoger altijd beter is. Mensen die een stapje terug doen, hebben meer vrije tijd, minder verantwoordelijkheden, minder vergaderingen, ze zijn verlost van het aansturen van personeel, enzovoort. Er zitten dus ook heel positieve kanten aan.

Maar volgens Verheyen en Vermeir is een stap terug een stap vooruit. Tenminste als we de ondertitel van hun boek Remotie mogen geloven.

Demotie altijd positief?

Dat een stap terug een stap vooruit is vindt ook Jan Denys, arbeidsmarktdeskundige bij Randstad, niet geheel terecht en hij plaatst meteen een kritische kanttekening.

“Er bestaat een hemelsbreed verschil tussen demotie tijdens de loopbaan – wanneer je veertig of vijftig jaar bent – en demotie op het einde van de loopbaan. Demotie hoeft helemaal geen probleem te zijn. In bijna alle loopbaanmodellen is er een vorm van demotie voorzien, namelijk als laatste fase, waarin we ons een beetje terugtrekken en afbouwen.”

Hiermee zegt Denys dat demotie niet altijd als positief ervaren kan worden en dat demotie rekening moet houden met de leeftijd of levensfase waarin het personeel zich in bevindt. Dit lijkt mij een zeer logische gedachte en dat is ook waarom veel mensen demotie als een nare gebeurtenis ervaren.

België vs. Nederland

Volgens Verheyen en Vermeir heeft het allemaal te maken met perceptie of iets als naar of niet naar wordt ervaren. Tegelijkertijd blijkt demotie ook een taboe te zijn. Deze kijk op demotie wordt pijnlijk duidelijk als we naar ons buurland Nederland kijken.

‘In de pensioenplannen van de Nederlandse regering is er al sprake van demotie. Dat is in België nog lang niet het geval. In ons land hangt loon sterk samen met anciënniteit. Omdat vijftigers en zestigers het meest verdienen, wordt er veel van hen verwacht. Soms zijn de verwachtingen te hoog, met stress en burn-out tot gevolg.”

20% demotie in België

Dat demotie een taboe is zou onterecht moeten zijn. 1 op 5 zet namelijk een stap terug als alternatief voor ontslag zo blijkt uit gegevens van Eurostat. Hiermee komt demotie in België (20%) vaker voor dan gemiddeld in de Europese Unie (5%).

“Tussen 2005 en 2008 kreeg in ons land een kwart van de werknemers die naar een andere organisatie overstapten, te maken met demotie … Van de mensen die niet van werkgever veranderden, werd in dezelfde periode ongeveer een vijfde geconfronteerd met demotie.”

De cru in dit verhaal zit hem volgens mij echter in “om ontslag te vermijden”. Hier wordt een doelgroep aangesproken die per definitie al meer ongelukkig is dan diegene die geen kans maken om ontslagen te worden. Wellicht dat dit ook een argument is voor het verhaal rond de perceptie van demotie. Daarnaast vind ik het eerlijk gezegd ook een zeer hoog percentage ongeacht de voordelen die Verheyen en Vermeir hieronder schetsen. Dat zal mijn perceptie zijn, maar ik vraag me dan ook af waarom dit percentage in België 4 keer hoger ligt dan het Europees gemiddelde? Waar zou dit te maken mee kunnen hebben?

Vrijwillig of onvrijwillig

De woorden “al dan niet vrijwillig” in bovenstaande definitie zijn ook van groot belang als het gaat over de perceptie rond demotie. Ik kan me namelijk heel goed voorstellen dat iemand die verplicht is om een stap terug te doen minder tevreden zal zijn dan iemand die vrijwillig een stap terug wil doen. De redenen van een organisatie of de motiefredenen van een werknemer verschillen enorm en kent zijn invloed op de perceptie. Is demotie dan goed of fout? Dat is een te simpele vraag.

De positieve gevolgen van demotie

Enerzijds moeten we steeds langer werken om de pensioenen te kunnen blijven betalen. Anderzijds willen ook steeds meer pensioensgerechtigden langer blijven werken. Deze twee feiten werken elkaar al positief in de hand. Maar demotie kan hier ook een betekenisvolle rol in spelen. Vooral als de pensioensgerechtigden anders gaan werken. Met betrekking tot dit anders werken pleit Fons Leroy ook al enige tijd.

‘Demotie kan zorgen voor een win-win-winsituatie: de werknemer krijgt een lagere werkdruk, meer respect en meer vrije tijd, de werkgever krijgt een werknemer met een aangepast loon maar behoudt wel de ervaring en de kennis van die werknemer, en de sociale zekerheid blijft bijdragen innen in plaats van de pensioenreserves te moeten aanspreken.”

Tips voor organisaties

De vraag is dan hoe krijgen organisaties dit voor elkaar? Verheyen en Vermeir noemen zelf een aantal tips voor organisaties

“Ga een open relatie aan met je werknemers. Gebruik geen drogredenen als je iemand wilt demoveren. Mensen hebben echt liever een eerlijke boodschap. Zoek het conflict niet op, integendeel, ga in overleg en zoek naar de wensen van je medewerker en probeer er samen beter van te worden.”

“Doe aan carrièreplanning door geregeld met je mensen te praten. Ik ken een voorbeeld van iemand die jarenlang op zijn tenen moest lopen om het in zijn functie bij te kunnen benen. Uiteindelijk was hij dolblij dat hij een stapje lager kon functioneren.”

“Vermijd gezichtsverlies. Ook hier gelden de meest elementaire omgangsregels. Hoe ingrijpend de wending ook is, het kan niet de bedoeling zijn iemand als persoon te raken. Zorg dat niemand rancuneuze gevoelens overhoudt.’‘Geef betrokkenen perspectief. Mensen willen een toekomst, in welke vorm dan ook. Ze willen groeien, ontdekken en zich ontwikkelen. Wil je iemand in dienst houden, waardeer dan zijn kennis en kunde en geef hem toekomstperspectief.”

Welke tips heb jij nog voor organisaties als het over demotie gaat? En hoe kijk jij naar demotie? Wat is jouw perceptie?

(ik heb mijn inspiratie hier, hier en hier vandaan gehaald. Wil je het boek van Verheyen en Vermeir lezen? Dan kun je dat bestellen op de website van Kluwer. Wil je meer weten over remotie? Surf dan naar remotie.be.)

 

6 antwoorden

Trackbacks & Pingbacks

  1. […] Longarts moet demotie slikken. Demotie moet niet altijd als iets slechts worden bezien, maar soms is het wel […]

  2. […] aansluitend, de derde reden, is de kans op sociale afgang. Demotie is nog steeds geen algemeen geaccepteerd gegeven. Mijn inziens komt dat doordat de nadruk ligt op […]

  3. […] > Verdien ik wel genoeg? Mag je werkgever zomaar vragen salaris in te leveren én een stap terug in functie te doen? Het advies van de experts. Een mooie case beschreven over demotie. […]

  4. […] twice before accepting promotion. Een mooi verhaal waarom promotie niet altijd goed is en waarom demotie niet is […]

  5. […] Demotie – dekmantel voor falend beleid. Capgemini heeft het debat over demotie weer flink doen […]

  6. […] de persoon in kwestie werkt of wil werken. In feite is dat dan ook een argument voor het demotie-verhaal van Bob Vermeir en Tanja Verheyen. Hoe kijken jullie hier […]

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.